مجله راهبردهای نو در روانشناسی و علوم تربیتی فصلنامه راهبردهای نو در روان شناسی و علوم تربیتی 2676-7295 8 28 2025 08 13 The Effectiveness of Cognitive- Behavioral Therapy on Negative Recurrence Thoughts and Insomnia in Mathers of Children with Autistic Spectrum Disorders بررسی اثر بخشی درمان شناختی رفتاری بر افکار عودکننده و بی خوابی مادران کودکان مبتلا به اختلال های طیف اتیسم 232 247 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA دکتر احمد استادیار، گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نیشابور، ایران. هستی کارشناسی ارشد، روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نیشابور، ایران. 2025 05 25 The purpose of this research was to study of the effectiveness of cognitive behavioral therapy on the recurrent thoughts and insomnia in mothers of children with autism spectrum. In a quasi-experimental study, 20 mothers of children with autism spectrum disorder were selected by convenience sampling method and then randomly designed into two experimental and control groups. The experimental group participated in 8 sessions of cognitive behavioral therapy, while control group was not in any treatment. In pretest and post-test, experimental and control participants completed Penn state worry questionnaire (Meyer et al, 1990), ruminative responses scale (Treynor et al, 2003), obsessive- compulsive inventory- revised (Foa et al, 2002), and insomnia severity index (Bastien et al, 2001). After 8 weeks, both groups completed questionnaires again. Data analyzed by SPSS software version 24 and by using of multivariate analysis of covariance (MANCOVA). Results showed that cognitive- behavioral therapy reduces recurrent thoughts and insomnia severity in experimental group compared to control group. In conclusion, cognitive- behavioral therapy has a major influence on reduction of recurrent thoughts and insomnia in mothers who have children with autism spectrum disorder and therapists may use it in this respect. هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر افکار عودکننده و بی خوابی مادران کودکان طیف اتیسم بود. پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی بوده که در آن از طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل استفاده شده است. نمونه مورد بررسی شامل 16 نفر از مادران کودکان مبتلا به اختلال‌های طیف اتیسم شهر مشهد بودند که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. در مرحله پیش آزمون و پس آزمون، داده ها با استفاده از پرسشنامه نگرانی ایالت پنسیلوانیا (مه‌یر و همکاران، 1990)، پرسشنامه پاسخ نشخوار فکری (تری‌نور و همکاران، 2003)، پرسشنامه بازنگری شده وسواس اجبار (فوآ و همکاران، 2000) و پرسشنامه شدت بی خوابی (باستین و همکاران، 2001) گردآوری گردید. در مرحله پیش آزمون پرسشنامه ها به صورت انفرادی بر روی دو گروه آزمایش (8 نفر) و کنترل (8 نفر) اجرا شد. سپس بر روی گروه آزمایش 8 جلسه درمان به شیوه شناختی رفتاری و هر جلسه 90 دقیقه به صورت هفتگی انجام گرفت. در حالی گروه کنترل هیچ گونه آزمایش یا مداخله‌ای دریافت نکردند. پس از خاتمه جلسات مداخله درمانی پرسشنامه ها مجددا توسط گروه آزمایش و کنترل تکمیل شد. داده‌های پژوهش به کمک نرم‌افزار آماری SPSS نسخه 24 و با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس چند متغیره مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که درمان شناختی رفتاری باعث کاهش افکار عودکننده مادران گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل می‌شود، اما اثری بر بی‌خوابی مادران ندارد. درمجموع، درمان شناختی رفتاری تأثیر بسزایی در کاهش افکار عودکننده مادران کودکان مبتلا به اختلال‌های طیف اتیسم دارد و درمانگران می‌توانند از این رویکرد درمانی جهت افکار عودکننده این مادران استفاده کنند. /downloadfilepdf/6641656